ایده تشکیل 1 1 1 ای (ویرایش اول) را در تاریخ 19 فروردین 1402 را از طریق دبیرخانه سیاست های کلی تامین اجتماعی تقدیم حوزه مدیریت سازمان تامین اجتماعی نمودم که با گذشت یک سال از ارائه این پیشنهاد؛ ویرایش پنج آن را تحت عنوان «آئین نامه تشکیل حساب نیکوکاری بیمه ای سازمان تأمین اجتماعی» تقدیم جامعه هدف این طرح می نمایم. اگرچه به هر تقدیر این ایده تا کنون عملیاتی نشده است امید است؛ این ایده روزی عملیاتی گردیده و حسنات این طرح باقیات صالحات این خدمتگزار مردم باشد.
#صندوق_نیکوکاری_بیمه_ای
#نیکوکاری_بیمه_ای
آئین نامه تشکیل حساب نیکوکاری بیمه ای سازمان تأمین اجتماعی (ویرایش پنجم) آبان ماه 1402
از باارزشترین فلسفه های شکلگیری خطمشیهای تأمین اجتماعی بهصورت عام و نظام بازنشستگی بهصورت خاص که در قانون تأمین اجتماعی مصوب سال ۱۳۵۴ قابلمشاهده است؛ پرورش و رویش نیروی انسانی کشور از راه تأمین نیاز و حقی بنیادین بهمثابه حق شهروندی شاغلان بخشهای گوناگون اقتصادی (با تأکید بر اقشار مزد و حقوقبگیر) و همچنین تحقق عدالت اجتماعی (عدالت و انصاف) بهویژه رعایت عدالت بین نسلی است که در مواد گوناگون این قانون نهفته است.
برابر درونمایه اصل 29، بندهای سه، هشت، نه، دوازده و چهارده اصل 3؛ اصول 21 و 28 قانون اساسی کشور مبانی و فروض اساسی و بنیادین نظام تأمین اجتماعی در ایران عبارتاند از: تأمین اجتماعی بهمثابه حقی همگانی و عمومی؛ تأمین اجتماعی بهمثابه تکلیفی برای دولت؛ تأمین اجتماعی بهمثابه نظامی جامع و فراگیر که به شکل بیمهای و غیر بیمهای (حمایتی) مورد عمل قرار میگیرد. در میان اصول اساسی بنیادین نظام بازنشستگی، تحقق سه اصل «فراگیری»، «کفایت» و «جامعیت خدمات ضروری» بخش مهمی از تحقق عدالت اجتماعی را محقق خواهد نمود.
درباره اصل فراگیری بررسیها نشان میدهد که بخش بیشتر پوشش صندوق های بیمه اجتماعی کشور متمرکز بر اقشار مزد و حقوقبگیر بوده و درزمینهی پشتیبانی از شاغلان غیر مزد و حقوقبگیر و همچنین دیگر اقشار جامعه (مانند زنان سرپرست خانوار، زنان خانهدار؛ شاغلان موقت و پارهوقت و سایر مشاغلی که مشمول بیمههای اجتماعی اجباری نیستند) علیرغم کوششهای صورت پذیرفته پیشرفت چندانی به دست نیامده است. یکی از چراییهای بنیادین این سخن به ماهیت بیمههای اجتماعی بهصورت عام و بیمههای بازنشستگی بهصورت خاص و شیوه طراحی آنکه وابسته به سه رکن «کارفرما، مزد و حقوق رسمی، کارگاه معین» است؛ مربوط می شود. ازاینرو پس از پدیدارشدن دگرگونیهای گسترده در بازار کار؛ پیدایش فناوریهای نوین و رشد اقتصاد دیجیتال و دیگر عوامل مؤثر و دگرگونی ماهیت روابط کارگر و کارفرما و ناپدیدشدن کارگاه های معین، چالش های نوینی در پهنه فراگیری بیمههای بازنشستگی پدیدار شد. برای زدایش این دشواری در سالهای اخیر آئین نامههای گوناگونی ازجمله «برنامه بیمههای فراگیر» پیشنهاد شدند که به دلایل گوناگونی تا کنونی مصوب و عملیاتی نگردیدهاند. یکی از برجستهترین این دلایل چالش کسری منابع در سطح دولتی برای تأمین بودجه لازم و همچنین بروز بحران ناپایداری مالی در سازمانها و صندوقهای بازنشستگی کشور بوده است. همه این آئین نامهها نیازمند پشتیبانی دولتی برای پوشش بیمه فراگیر بودهاند که پوشش آنها مستلزم بار مالی زیادی است.
لذا ازآنجاکه دولت توان بودجهای لازم برای این پوشش فراگیر را ندارد؛ طرح هایی که بتوانند بدون ایجاد بار مالی بر دوش دولت و صندوق های بازنشستگی موجب گسترش نفوذ بیمهای و تحقق حق شهروندی آحاد کشور درزمینهی برخورداری از مزایای نظام بازنشستگی گردند؛ از ارزش و توجه دوچندانی برخوردار خواهند بود.
آئین نامه پیش رو براین اساس و با استناد به برخی ظرفیت های قانونی موجود زیر؛ کوشش می نماید تا با بهرهمندی از ظرفیت نهفته احسان و نیکوکاری در فرهنگ اسلامی - ایرانی کشور به این نیاز پاسخ دهد:
با عنایت به موارد پیش گفت این آئین نامه کوشش مینماید با استناد به ظرفیتهای قانونی یادشده، زمینه بهره مندی از نظام ملی احسان و نیکوکاری در راستای اهداف فراگیری بیمهای را با تشکیل «حساب نیکوکاری بیمهای» مهیا نماید. این آئین نامه می تواند زمینه پوشش بیمهای جامعه هدف این آئین نامه را که در حال حاضر به دلایل گوناگون از مزایای پوشش بیمهای بیبهره هستند؛ آماده و فراهم نماید.
به نام خدا
آئیننامه تشکیل حساب نیکوکاری بیمه ای سازمان تأمین اجتماعی
شورای عالی تأمین اجتماعی در جلسۀ مورخ .../.../1402 بنا به پیشنهاد شماره .................... مورخ .../.../1402 سازمان تأمین اجتماعی، به استناد بند «چهار» ماده «28» قانون تأمین اجتماعی مصوب 1354؛ بند «ه» ماده «شش» و بند «شش» ماده «هفت» قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی مصوب 1383 با تأکید بر «استفاده از منابع حاصل از کمکهای مردمی در قلمروهای نظام تأمین اجتماعی»؛ بند «یک» سیاست های کلی تأمین اجتماعی ابلاغی 21/۱/1401 مقام معظم رهبری با موضوع «استقرار نظام تأمین اجتماعی بهصورت جامع، یکپارچه، شفاف، کارآمد، فراگیر و چندلایه» و بند «هفت» با تأکید بر «استقرار نظام ملی احسان و نیکوکاری و ایجاد پیوند میان ظرفیتهای مردمی و دستگاههای موظف»؛ آئیننامه «حساب نیکوکاری بیمه ای سازمان تأمین اجتماعی» شامل 14 ماده و -- تبصره را به این شرح تصویب نمود:
آئیننامه تشکیل حساب نیکوکاری بیمه ای سازمان تأمین اجتماعی
ماده 1: در این آییننامه، عبارت و اصطلاحات بکار رفته، بر اساس تعاریف زیر است:
ماده 2: به استناد بند «چهار» ماده «28» قانون تأمین اجتماعی مصوب 1354؛ بند «ه» ماده «شش» و بند «شش» ماده «هفت» قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی مصوب 1383 با تأکید بر «استفاده از منابع حاصل از کمکهای مردمی در قلمروهای نظام تأمین اجتماعی» و بند «هفت» سیاست های کلی تأمین اجتماعی ابلاغی 21/1/1401 مقام معظم رهبری با تأکید بر «استقرار نظام ملی احسان و نیکوکاری و ایجاد پیوند میان ظرفیتهای مردمی و دستگاههای موظف»؛ بهمنظور برقراری امکان گسترش پوشش بیمه اجتماعی پایه برای آن بخش از جامعه هدف که در حال حاضر به دلایل مختلف از مزایای پوشش بیمهای محروم هستند؛ حساب نیکوکاری بیمه ای که در این آئین نامه «حساب» نامیده میشود، بهصورت یک حساب واسطه ذیل یکی از بانک های عامل (با اولویت بانک رفاه) تشکیل میشود.
ماده 3: کلیه افراد، گروهها و اقشار زیر که به هر دلیل مشمول بیمههای اجتماعی اجباری نبوده و در زمان ارائه درخواست خویش تحت پوشش صندوق xadهای بیمه گر اجتماعی نباشند، میتوانند بهصورت گروهی یا انفرادی از طریق یک یا چند نیکوکار بیمه ای مشمول آئیننامه حرف و مشاغل آزاد قرار گیرند.
ماده 4: کل مشمولین جامعه هدف این آییننامه دریکی از سه دسته زیر قرار می گیرند:
تبصره 1: مدت برخورداری مشمولان دسته دو متناسب با آزمون وسع تعیین و پس از انقضای مدت مذکور بیمه شدگان مشمول این دودسته می توانند تداوم پوشش بیمه ای خویش را صرفاً با تأمین منابع از سوی خود تأمین نمایند.
ماده 5: نیکوکاران بیمه ای میتوانند بدون هرگونه دخالت سازمان با تشکیل تشکلهای قانونی نیکوکاری بیمه ای (اعم از: انجمنها، بنیادهای وقفی، سمنها و خیریهها) زمینه عقد قراردادهای گروهی برای پوشش جامعه هدف این آئیننامه را فراهم نمایند.
تبصره: در قراردادهای بیمه گروهی، نیکوکاران بیمه ای موظفاند لیست اسامی و مشخصات اعضای گروه را در موعد مقرر به ترتیبی که در قرارداد معین میشود، اعلام نمایند.
ماده 6: درآمدها و منابع مالی این آئین نامه به شرح زیر است:
تبصره: سازمان می تواند از طریق وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای تأمین پایدار منابع جزء 4 کمکهزینههای دولتی (مشمولان معافیت دولتی) تقاضای درج سرفصل اعتبار در بودجه سالانه کشور را نماید.
ماده 7: سازمان مکلف است منابع ماده شش را به شرح زیر مصرف نماید:
7-1) وجوهی که صرفاً برای گسترش پوشش بیمه ای اهدا می شوند:
الف) صرف حق بیمه برای یک گروه هدف خاص (مانند جوانان، زنان سرپرست خانوار، قالیبافان، کارگران ساختمانی، زنان خانهدار، بیکاران، دانشجویان و سایر مشاغلی که مشمول بیمههای اجتماعی اجباری نیستند)؛
ب) صرف حق بیمه در یک حوزه جغرافیایی خاص (مانند مناطق محروم یا کم برخوردار؛ استان یا شهر یا روستای محل تولد فرد نیکوکار و سایر مشاغل موضوع ماده سه)؛
پ) صرف منابع برای یک گروه سنی خاص.[رضا11]
7-2) وجوهی که بدون محدودیت برای تمامی اهداف خیرخواهانه اهدا می شوند.
الف) صرف وجوه از محل آن دسته از منابعی که باهدف خرید زمین، احداث، تجهیز و توسعه خدمات مراکز درمانی مبتنی بر سطح بندی در مناطق موردنیاز سازمان اهداشدهاند.
ب) صرف وجوه از محل آن دسته از منابعی که باهدف پوشش هزینه بیماران کمبضاعت در مراکز درمانی ملکی سازمان اهداشدهاند.
پ) صرف وجوه از محل آن دسته از منابعی که باهدف پوشش حق بیمه درمان افراد اهدا.
ت) پوشش بیمه ای افراد دسته یک و دو ماده 4 این آئین نامه.
ث) تأمین بخشی از پوشش بیمه ای افراد دسته سه این آئین نامه عنداللزوم.
ماده 8: ضوابط و چارچوب قراردادهای منعقده بین متقاضی معرفیشده توسط نیکوکار بیمه ای شامل حقوق و تکالیف متقابل و نرخ حق بیمه مشمول آئیننامه بیمهای حرف و مشاغل آزاد است.
تبصره ۱: نیکوکاران بیمه ای در صورت تمایل میتوانند علاوه بر پرداخت سهم خویش، پرداخت سهم بیمهشده را نیز تقبل نمایند.
تبصره 2: مبلغ درآمد مقطوع ماهانه برای اجرای این آئیننامه برای تمامی گروه های سنی و سابقه ای مشمول جامعه هدف معادل ۱۰۰% حداقل حقوق و مزایای مصوب سالانه شورای عالی کار تعیین میشود.
تبصره 3: نیکوکاران بیمه ای میتوانند با پرداخت هر مبلغی در اجرای این آییننامه شرکت نمایند.
تبصره 4: بهمنظور ترویج سنت حسنه احسان و نیکوکاری، در خصوص مشمولین جامعه هدف این آییننامه هرگونه تأخیر در پرداخت حق بیمه تقبل شده توسط نیکوکاران بیمه ای مشمول جریمه نخواهد بود.
تبصره 5: ادامه بیمه پردازی فرد مشمول منوط به ایفای تعهد نیکوکار بیمه ای است و چنانچه نیکوکاران بیمه ای کسری از حق بیمه ماهانه افراد مشمول را اهدا نمایند و یا نیکوکار بیمه ای از ادامه واریز حق بیمه اهدایی انصراف ورزد، ادامه بیمه پردازی فرد مشمول منوط به پادار نمودن منبع پرداخت حق بیمه خواهد بود. در این وضعیت فرد مشمول میتواند: 1. نسبت به معرفی نیکوکار بیمه ای جایگزین؛ 2. قرار گرفتن در صف انتظار پذیرش از سوی نیکوکاران بیمه ای دیگر؛ 3. راسا نسبت به واریز تتمه کسری حق بیمه ماهانه خویش ظرف مدت حداکثر سه ماه اقدام نماید.
تبصره 6: چنانچه نیکوکاران بیمه ای کسری از حق بیمه ماهانه افراد مشمول را اهدا نمایند؛ سابقه مشمولین این آئین نامه به نسبت پرداخت حق بیمه وصولشده لحاظ خواهد شد.
تبصره 7: هر یک از مشمولان جامعه هدف این آئیننامه می توانند توسط بیش از یک نیکوکار بیمه ای پشتیبانی شوند.
ماده 9: تعهدات صندوق شامل پرداخت مستمری در شرایط بازنشستگی، ازکارافتادگی کلی و فوت (بازماندگان) و یا حسب مورد کمکxad های مقطوع (یکجا) مطابق مفاد آئیننامه بیمهای حرف و مشاغل آزاد است.
تبصره: اعضای صندوق ازنظر بیمه درمانی، مشمول مفاد آئیننامه بیمهای حرف و مشاغل آزاد خواهند بود. نیکوکاران بیمه ای در صورت تمایل میتوانند علاوه بر پرداخت سهم حق بیمه خویش، پرداخت حق بیمه سهم بیمهشده؛ پرداخت سرانه درمان بیمهشده و یا افراد تحت تکفل وی را نیز تقبل نمایند.
ماده 10: سازمان موظف است:
ماده 11: نیکوکاران بیمه ای بهغیراز تعهد پرداخت ماهانه حق بیمه (سهم خویش و یا در صورت تمایل سهم بیمهشده) هیچ گونه تعهد یا تکلیف قانونی دیگری از هر حیث و هر نوع در قبال بیمه شده یا سایر مراجع قانونی ندارد.
ماده 12: افراد نیکوکار صرفاً در قالب سازوکارهای سه جانبه گرایی اجازه مشارکت در امور تصمیم سازی سازمان رادارند و غیرازآن مداخله نیکوکاران در امر سیاستگذاری و نحوه ارائه خدمات و یا مشارکت بهمنظور انتفاع مجاز نیست.
ماده 13: هیئت امنا موظف است کلیه مصوبات لازم برای اجرای این آئیننامه را حداکثر ظرف مدت سه ماه از تاریخ ابلاغ آئیننامه به تصویب برساند.
ماده 14: مسئولیت نظارت بر حسن اجرای این آئیننامه بر عهده هیئت امنا خواهد بود.
*****************
برچسب:
نویسنده: لیلا پارسامنش